Gənc oğlan başını aşağı salıb, sakit şəkildə uzun bir yola çıxmışdı.
Başına gələcəklərdən, nələrin olacağından, kimlərlə qarşılaşacağından, hara gedəcəyindən xəbərsiz idi...

Onu bu yola vadar edən səbəblər var idi.
Dilə gəlməyən, düşünülməsi belə ağır olan səbəblər...

O, hər şeyə — keçmiş həyatına, vərdişlərinə, bu günə qədər qazandıqlarına, öyrəndiklərinə — ümumiyyətlə, əvvəl nəyi var idisə hamısına “əlvida” deyib yeni bir başlanğıc etmişdi.

Heç kimin onu başa düşməyəcəyini bilə-bilə çıxmışdı bu yola...
Hazırlıqsız... Çətinliklə...
Amma qəlbində alov kimi yanan böyük bir ümidlə...

Bu ümid özünə deyildi.
Əgər özünə ümid etsəydi, indiyə qədər qazandıqlarını səfərbər edib istədiyinə çata bilərdi.

Xeyr...
Onun ümidi daha böyük bir Qüvvəyə idi.

O Qüvvə ki, o hələ dünyaya göz açmamışdan əvvəl — ana bətnindəykən — onu seçmişdi.
Həyat üçün... Yaşamaq üçün... Mübarizə üçün...

O Qüvvə ki, hər gün anasının qanından ona da bir “pay” ayırırdı ki, böyüsün, inkişaf etsin...

O Qüvvə ki, onu bu dünyaya bəxtəvər gətirmişdi.
Valideynləri onu sevirdi.
O, uşaq evlərinə qoyulan minlərlə sahibsiz uşaqdan biri deyildi...

O Qüvvə ki, onu bərəkətli torpağın azad vətəndaşı etmişdi.
Müharibə, sürgün, aclıq və səfalət içində yaşayan milyonlardan biri deyildi...

O Qüvvə ki, onu gözəl bir dövrdə dünyaya gətirmişdi.
Dünyanın hər gün inkişaf etdiyi, imkanların artdığı bir zamanda...

O Qüvvə ki, ona:
— yaşamaq üçün bir ev,
— geyinmək üçün isti paltar,
— qidalanmaq üçün ərzaq,
— içmək üçün təmiz su,
— sevmək və sevilmək üçün ailə,
— yerimək üçün ayaqlar,
— görmək üçün büllur kimi gözlər,
— eşitmək üçün qulaqlar,
— düşünmək üçün ağıl,
— sevmək üçün ürək bəxş etmişdi...

O Qüvvə ki, ona:
— öyrənmək üçün müəllim,
— anlamaq üçün çətinlik,
— məsuliyyət üçün qaydalar,
— özəl olduğunu hiss etmək üçün sevdiyi insan,
— dəyərini bilmək üçün dostlar,
və nəhayət...
hər şeyə “əlvida” deyib yeni bir yola çıxmaq üçün cəsarət vermişdi.

İndi...
O’ndan başqa kimə ümid edə bilərdi?..

Gənc bunları düşündükcə, ilk addımını atdığı yolun üzərində milyonlarla insanın ayaq izlərinin olduğunu gördü...

Və anladı —
bu yol tək onun yolu deyildi...

Mənzərəyə can atırsansa, yamacda yorulmağı gözə almalısan.

Öz gözünlə görə bildiyin qədər gör, amma həqiqəti tam görmək istəyirsənsə, başqalarının gözlərindən də baxmağı öyrən.

İnsan haqqında çox maraqlı bir həqiqət var.

Hamı həyatını dəyişmək istəyirmiş kimi görünür. Amma əslində insanların çoxu həyatını dəyişmək istəmir. Onlar sadəcə həyatlarının mənasını anlamaq istəyirlər.

Bəzən insanın içində qəribə bir narahatlıq yaranır. Sanki hər şey normaldır, amma nəsə çatmır. Həyat davam edir, günlər keçir, planlar qurulur, amma insan öz içində tam olaraq harada dayandığını anlaya bilmir.

Bu vəziyyətdə çox insan dərhal bir nəticəyə gəlir: “Həyatımı dəyişməliyəm.”

Amma bəzən problem dəyişiklik ehtiyacı deyil. Problem aydınlıq çatışmazlığıdır.

İnsan nə istədiyini bilməyəndə, etdiyi hər şey mənasız görünə bilər. Halbuki bəzən həyatın istiqamətini dəyişmək yox, sadəcə bir addım geri çəkilib baxmaq kifayətdir.

Sual vermək.

Mən nə edirəm?
Niyə edirəm?
Həqiqətən bunu istəyirəmmi?

Bu suallar sadə görünür. Amma insan çox vaxt bu suallardan qaçır. Çünki cavablar həmişə rahat olmur.

Bəzən cavab odur ki, insan başqalarının gözləntiləri ilə yaşayır. Bəzən isə sadəcə vərdişlərin içində ilişib qalır.

Amma maraqlıdır ki, insan öz həyatını anlamağa başladıqca hər şey yavaş-yavaş dəyişir. Böyük qərarlar vermədən belə dəyişir.

Çünki aydınlıq insanın içində sakit bir istiqamət yaradır.

Və o zaman həyat birdən-birə dəyişmir.

Sadəcə daha mənalı görünməyə başlayır.

Həyat bir şeylər edənləri mükafatlandırır, boş oturanları deyil.

İnsanın ən böyük uğuru - başqasına bənzəməmək, özün kimi yaşamaq və öz yolunda getməkdir.

Bəzən insan elə bir nöqtəyə çatır ki, içindəki bir şeyin ölümünü hiss edir. Bu, adi bir məyusluq deyil, keçici kədər də yox. Bu, insanı insan edən, onu bu həyata bağlayan, səhərlər yuxudan qalxmağa səbəb olan bir xüsusiyyətin, bir inamın, bir mənanın səssizcə sönməsidir. Elə anlar olur ki, insan bu itkinin ağırlığını daşımaqdansa, hər şeyin birdəfəlik bitdiyi bir sakitliyi arzulayır. Amma əslində bu arzu həyatın özünə deyil, içində qalan boşluğa yönəlir.

Bu vəziyyətə düşən insan seçim qarşısında qalır. Bir tərəfdə içində ölən şeyi qəbul edib, onun yasını tutmaq və yoluna davam etmək var. Digər tərəfdə isə həmin boşluğun səni yavaş-yavaş udmasına icazə vermək. Bu seçim asan deyil, çünki burada nə doğru, nə də yanlış aydın görünür. Dərin düşünən insanlar bu mərhələyə daha tez gəlir. Onlar həyatın səthində axıb getmir, sualların dibinə enirlər. Və suallar dərinləşdikcə cavablar azalır.

İnsan çox vaxt özünü zəif hesab edir. Halbuki bu nöqtəyə çatmaq zəiflik yox, həssaslıqdır. Hər kəs itirir, amma hər kəs itirdiyini hiss etmir. Hiss edənlər üçün isə həyat bir az daha ağır, bir az daha səssiz olur. Çünki insan başa düşür ki, artıq əvvəlki insan deyil. Gülüş eyni gülüş deyil, ümid eyni ümid deyil, arzular da əvvəlki qədər saf deyil. Bu fərq insanı qorxudur. Çünki dəyişmək, əslində, kiçik bir itki ilə baş verir.

Amma çox vaxt unudulan bir həqiqət var: içində nəsə öləndə, bu sənin də bitdiyin anlamına gəlmir. Bəzən həyat insanı qıraraq formalaşdırır. Bu romantik səslənmir, amma gerçəkdir. Hər sarsıntı insanın bir tərəfini aparır, amma eyni zamanda başqa bir tərəfini yaradır. Bu proses səs-küylü olmur. Nə alqış var, nə də dərhal görünən bir nəticə. Sadəcə bir gün insan geriyə baxanda anlayır ki, o boşluq ya onu məhv edib, ya da onu daha dərin bir insana çevirib.

Yaşamaq bəzən güclü olmaq demək deyil. Bəzən yaşamaq sadəcə qalmaqdır. Bir gün də qalmaq, bir səhər də oyanmaq, bir nəfəs də almaq. İnsan hər dəfə içində ölən şeyin yerinə yeni bir məna qoymaq məcburiyyətində deyil. Bəzən sadəcə o boşluqla yaşamağı öyrənmək kifayətdir. Çünki hər boşluq doldurulmaq üçün yaranmır; bəziləri insanı sakitləşdirir, yavaşladır və düşünməyə məcbur edir.

Bəlkə də həyatın ən ağır, amma ən real dərsi budur: insan dəfələrlə dağılır, amma hər dəfə tamamilə yox olmur. Və bəzən insanın ən böyük cəsarəti, hər şey mənasız göründüyü halda belə, bir seçim edir — qalmaq seçimi. Bu seçim yüksək səslə verilmir, heç kimə sübut edilmir. Sadəcə içində edilir. Və çox vaxt ən dərin dəyişikliklər də məhz orada başlayır.

"İlahi, ola bilməz. Ən yaxın tanışım yeni telefon aldı, daha gözəl şəkillər çəkə bilir."

"Digər tanışım bahalı maşın aldı... Necə də şanssız və əlacsızam."

"Mənim həyatımın heç bir mənası yoxdur."

Bəzən həyat sanki eyni yerdə dövr edir. Hər gün bir-birini təkrar edir, eyni yollar, eyni insanlar, eyni duyğular. Sən də deyə bilərsən: “Heç nə dəyişmir, irəliləmirəm, həyatım getmir.”

Amma bir az dayan. Fikirləş: Bəlkə də həyatın spiral kimidir?

Quşgözü ilə – yuxarıdan baxanda – spiral yalnız eyni dövrələri göstərir. Eynilik, təkrarlanan hərəkət. Amma spiralın kənarından, yəni fərqli bucaqdan baxsan, görərsən ki, o dövrələr əslində yuxarıya doğru qalxır. Yəni sən hər dəfə eyni şeyi yaşadığını düşünsən də, əslində bir addım daha yüksəlmisən. Sadəcə bu irəliləyiş gözlə deyil, zamanla görünür.

Bu gün etdiyin kiçik seçimlər — bir kitab oxumağın, yeni bir şey öyrənməyin, bir addım geri çəkilib düşünməyin — sabah səni fərqli bir yerə aparacaq. Amma həmin dəyişikliklər içində olduğun zaman baş vermir. Onlar yığılır, formalaşır və bir gün qəfil özünü göstərir.

Bəlkə də sən “getmir” sandığın həyatla, əslində sakit və səssiz bir inkişafdasan. Və bu inkişaf, sən fərqinə varmadan səni olduğun yerdən çox uzaqlara aparacaq.